Friesch Dagblad, 15 februari 2008
Wiggele Wouda

Geen traan om furieuze Medea

Die Medea toch. Overal in de wereld wordt ze beschimpt, bespuugd, en vernederd. En tegelijkertijd wordt ze ook altijd als slachtoffer gezien. Of ze nu in een klassiek jasje wordt gegoten, in een spijkerjack of in een minderheidstaal dramatisch wordt weergegeven. Men is en blijft het erover eens: zoiets doe je niet als moeder, dan moet er iets wanhopigs met je aan de hand zijn. En als er in den lande het zoveelste familiedrama in het nieuws is, is er altijd weer een of andere goedkope deskundige onverlaat die haar naam noemt en het liefst de kindermoord in haar schoenen wil schuiven als psycholgisch-symptomatische verklaring.

Maar ‘don’t fok with Medea’ is het stoere motto van deze Griekse klassieker door het MUZtheater en daar zit geen woord Frans bij. Als een vuurspugende helleveeg rekent ze af met het imago van wanhopige vrouw die haar kinderen vermoordt uit vergelding voor het feit dat haar man Jason er met een ander vandoor is gegaan. Tante Glauke, zoals regisseur Theo Fransz die nieuwe liefde van Jason noemt. Berekenend en bijna onverschillig zien we in een kaal toneel met Het Gulden Vlies op de achtergrond, hoe zij haar plan uitvoert in een voortvarendheid die bijna ongekend is. Zelden zo’n Medea gezien. Leuk én verrassend.

Het perspectief van waaruit het MUZtheater deze voorstelling speelt is die van de twee zonen, de kinderen van Medea. En het jeugdige publiek herkent zich onmiddellijk in die twee (‘Argonautje leef je nog?’) alsof deze jongens bij de hand worden genomen door Lara Croft in een Tomb Raider computergame. De vechtgeluiden zijn in ieder geval hoorbaar en om de klassiek geschoolde latinisten niet te frustreren worden Bachs Brandenburger Concerten ook maar even van stal gehaald.

Jaike Belfor en Urmie Plein spelen deze Medea voortreffelijk. Hun transformaties van kinderen naar mama Medea en de min (die haar geweten en adviseur is) zijn volgbaar sterk en indrukwekkend. Dat is ook zo leuk in deze voorstelling. Medea is mama Medea en dan is Jason natuurlijk papa Jason. Een geweldige vondst, want de loodzware Medea van Euripides (431 v. Chr.) kan zo langzamerhand wel wat lichtheid gebruiken. Alleen de lichtheid kan ook te sterk zijn, waardoor deze Medea aan kracht en emoties verliest, hoe sterk en snel dit stuk uit educatief en didactisch oogpunt ook is gemonteerd.

De dimensie van de dramatische emotie vervlucht met gemak door een overkill aan speelsheid. En wat de flard van een kerkdienst aan het eind van de voorstelling nog met het moorden te maken heeft, mag Zeus weten. Medea van het MUZtheater is geen verhaal over liefde, maar bijna een levende voorspellende reconstructie van alle drama’s waarbij ouders hun kinderen opofferen aan de wraak van de wanhoop. Kon deze voorstelling de werkelijkheid maar verdringen.

Leeuwarder Courant, 15 februari 2008
Gooitsen Eenling

Medea: over de waanzin die liefde heet

LEEUWARDEN - Valentijnsdag, een dag van liefde. De liefde verdraagt alles, gelooft alles, hoopt alles, zegt een bijbelschrijver. Eeuwen daarvoor schreef Euripides in zijn tragedie 'Medea': de liefde is wraakzuchtig en moordlustig. Conclusie: de liefde herbergt goed en kwaad. Een moeder die haar twee kinderen vermoordt. Familiedrama’s worden tegenwoordig in de media vermeld maar niet uitgediept. Dit om onrust en herhaling te voorkomen. In 'Medea' wordt wel een poging gedaan om de achtergronden van zo’n gruwelijke kindermoord te achterhalen. Een universele mythe dus. Koningsdochter Medea helpt haar grote liefde Jason bij het stelen van het Gulden Vlies. Het paar vertrekt naar Griekenland en krijgt daar twee kinderen. Jason kiest uiteindelijk voor prinses Glauke. Medea voelt zich misbruikt en vernederd. 'Don't fuck with Medea'. Uit woede vermoordt ze haar twee kinderen.

Of is het uit liefde? Het MUZtheater bewerkt deze klassieker tot een speelse vertelling voor twee actrices. Urmie Plein en Jaike Belfor kruipen in de huid van Medea en haar min. Urmies ogen schieten vuur. Haar mond braakt verwensingen. De haat stroomt uit al haar poriën. Zij belichaamt de waanzin die liefde heet. Jaike stelt daar humor en aardsheid tegenover. Door het verhaal zijn scènes gevlochten waarin Medea's zoontjes vertellen over de avonturen van papa Jason en mama Medea, een waardevolle vondst. De jongens, de actrices met capuchon op, spelen 'Argonautje leef je nog'.

Met weinig middelen worden legers en draken verslagen, een schimmenspel op een gespannen vlies en Bachs Brandenburgs Concert zijn genoeg. Een tintelende bewerking, prachtig spel, een doeltreffende vormgeving. En toch. Deze 'Medea' is te eenduidig om invoelbaar te zijn. De wraakgodin toont te weinig zichtbare sporen van de vroegere genegenheid. Want al is, zoals Hugo Koolschijn vertaalt, 'de moeder die haar verleden en haar toekomst, ja, die zichzelf vermoordt onnoembaar', zij zou zoveel verontrustender zijn als naast de woede de tederheid in haar zou wonen.

Trouw, 13 februari 2008
Anita Twaalfhoven

Medea als wraakgodin in klassiek familiedrama

Medea, de Griekse koningsdochter die uit wraak op haar overspelige echtgenoot Jason haar kinderen vermoordt, is in het theater vaak neergezet als slachtoffer. Een vrouw die zoiets gruwelijks doet, moet gedreven worden door wanhoop, is de gedachte. Maar in de voorstelling van het MUZtheater is zij een wraakgodin, een furie die niets en niemand ontziet.

Regisseur Theo Fransz, die ook de tekst schreef, ensceneert de voorstelling met twee actrices op een kaal toneel. Bij aanvang, met een zaal vol joelende scholieren, lijkt dat een heikele onderneming. Maar al snel hangt het publiek aan de lippen van Jaike Belfor en Urmie Plein, die deze voorstelling de sterren van de hemel spelen.

Ze spelen de rollen van Medea, haar min en de twee kinderen. Het is een mooie vondst om de kinderen de geschiedenis van hun ouders na te laten spelen. Hoe ‘mama Medea’ hun ‘papa Jason’ hielp bij het stelen van het Gulden Vlies en hoe zij samen naar Griekenland vertrokken. Daar hebben de kinderen zo hun eigen fantasieën over en dat geeft het verhaal een grappige kleur. In Griekenland wordt Jason verliefd op prinses Glauke en dan gaat het mis.

Urmie Plein zet Medea ingetogen maar overtuigend neer. Achter haar statige houding gaat een van woede kolkende vrouw schuil en haar ogen schieten vuur. Ze is in de steek gelaten en verraden, ze is door het dolle heen van jaloezie en wil wráák. Medea zal niet rusten zolang Jason en Glauke vrij rondlopen. Jaike Belfor houdt in de rol van nuchtere min een pleidooi voor Jason, die met Glauke trouwt om te stijgen op de sociale ladder en zo ook zijn gezin beter zou kunnen onderhouden. Een vaag verhaal dat Medea nóg bozer maakt dan zij al is.

Als zij haar kinderen op pad stuurt met ‘cadeautjes voor tante Glauke’ voorspelt dat dan ook weinig goeds. De min doet indringend verslag van de gruwelijke dood van Glauke, door een in gif gedrenkte jurk en diadeem. Maar het is Medea nog lang niet genoeg. Zij loopt naar de kinderkamer om ‘afscheid te nemen’ van haar twee kinderen voordat zij uit Griekenland vlucht.

Euripides schreef zijn verhaal over Medea in 431 voor Christus, maar het sluit naadloos aan bij het nieuws over recente familiedrama’s waarbij kinderen het leven laten. Het is een bericht dat in de krant zou kunnen staan, vindt het MUZtheater: “Een vrouw uit Kolchis verhuist met haar man naar Griekenland, waar hij na tien jaar huwelijk met een ander wil trouwen. Daarop vermoordt zij haar twee kinderen.”

De Volkskrant, 29 januari 2008
Jowi Schmitz


‘Medea’ heeft vaart, maar emoties komen niet over

‘Don’t fok with Medea’ klinkt het ferm, met lekker hard de Brandenburger Concerten uit de zij-speakers. Ze winden er geen doekjes om, de actrices van het MUZtheater. Dit is ‘Medea Light’: ook leuk voor jongeren. Een verhaal vol moord en doodslag van de Oude Grieken dat er desalniettemin toe doet. Want het gaat over brandende liefde, of niet? De actrices kijken het publiek in, dat lacht wat schaapachtig. Ja, liefde, daar zou het best eens over kunnen gaan.

Een leraar op de voorste rij fluistert trots dat zijn klas van tevoren heeft gelezen over de vrouw die haar kinderen doodt en ze hebben ook ‘de film’ gezien. Dat scheelt enorm. Goed voorbereide pubers zijn stiller. En door de vaart waarmee Jaike Belfor en Urmie Plein het verhaal vertellen, blijft het publiek geboeid. Belfor heeft door haar mimiek al snel de lachers op haar hand, Plein is subtiel en geconcentreerd. Moeiteloos drijven ze met weinig middelen de voorstelling voort: een ‘vlies’ op de achtergrond doet dienst als schimmenspel, poppen verbeelden de kinderen van Medea.

Het was een slimme zet van bewerker en regisseur Theo Fransz om het verhaal ook vanuit het perspectief van de kinderen te vertellen. De actrices zijn geweldig als ‘Papa Jason’ of ‘Mama Medea’. Ze spelen ‘Argonautje leef je nog’ en gieten tegelijk met hun spel alle Griekse namen en achtergronden naar binnen. Het enige dat door al die vaart onbelicht blijft, is de onderstroom van het verhaal. Waarom doet Medea wat ze doet? Welke gruwelijke mix van emoties brengt een vrouw ertoe haar kinderen te doden? Dat blijft toch de makke van ‘educatief toneel’, hoe knap het ook is vormgegeven. Er wordt namelijk wel gezégd waar het verhaal over gaat, maar de emoties worden niet geschakeerd genoeg overgebracht om ze echt te voelen.

Noord-Hollands Dagblad, 18 januari 2008
Sonja de Jong


Medea hinkt teveel op twee gedachten

Twee schitterende actrices, een mooi dramatisch verhaal, enkele buitengewoon inventieve beeldvondsten. En toch wordt ‘Medea’ van het MUZtheater niet de waardige opvolger van het vorig jaar met veel succes gespeelde ‘De Ring’ die je zou wensen. Daarvoor hinkt het geheel toch iets te veel op twee gedachten: enerzijds wil regisseur Fransz het drama zichtbaar maken van een vrouw die – ver van haar eigen land – door haar man verstoten en verjaagd wordt. Maar anderzijds wil hij kennelijk ook rekening houden met zijn jonge publiek van 12- en 13-jarigen en vlecht hij er een aantal ronduit platvloerse grappen doorheen. Die overigens wel succes scoren in de zaal met jeugdig publiek.

Hoewel regisseur Fransz in voorbeschouwingen duidelijk de link legde naar moeder die in deze tijd hun kinderen vermoorden, heeft hij zich in deze voorstelling toch gericht op de klassieke Medea, met alle namen van ouders, grootouders, broeders en koningen. Wie niet echt thuis is in de klassieke oudheid, zal daardoor al snel verdwalen. Bovendien is deze Medea een heel ‘talige’ voorstelling: lange lappen tekst en weinig handeling. Fransz ondervangt dat zo nu en dan uitermate slim door datgene wat voorafging te laten naspelen door de kinderen van Medea en Jason. Zij vertellen met eenvoudige hulpmiddelen (een in een raamwerk gespannen ‘gulden vlies, een reeks aan een touwtje gebonden bootjes, een paar poppen) het verhaal van mama Medea die verliefd werd op papa Jason, hem hielp om moeilijke opdrachten te vervullen, haar eigen familie verloochende en hem volgde naar een vreemd land. En daar heeft hij nu gekozen voor een andere vrouw en eis van mama Medea dat zij nu vertrekt.

De kinderscènes worden afgewisseld met dialogen tussen Medea en haar min (hoeveel kinderen weten nog wat een min is?), gespeeld door diezelfde Urmie Plein en Jaike Belfor, maar dan zonder capuchon op het hoofd. Plein toont als Medea de twijfel, de wanhoop en uiteindelijk haar wraak als zij eerst haar rivale en diens vader vermoordt via vergiftigde geschenken die zij door haar kinderen heeft laten overhandigen en vervolgens haar eigen kinderen doodt. Belfor is een mooie nuchtere min. “Goed eten, mevrouw”, is haar advies tegen al dat verdriet. Maar het mag niet baten. Hoogtepunt van de voorstelling is de scène waarin de min de dode kinderen ontdekt en letterlijk kotsend haar afgrijzen uitspuwt. Belfor toont zich hier een actrice van hoog kaliber.

Er valt genoeg te genieten in deze voorstelling. Mooi zijn vooral de scènes die zich afspelen voor en achter het scherp aangelichte vlies, waardoor een schouwspel met wonderlijke uitvergrotingen ontstaat. Maar waarom nou die knieval voor ‘lollige’ woorden zoals de koning van Kutpis, oh nee, van Kolchis en ‘don’t fuck with Medea’. Toegegeven de 12- en 13-jarigen in de zaal moeten er ontzettend om lachen. Maar de voorstelling zou aan kracht winnen als duidelijke gekozen werd voor één lijn: ofwel het dramatisch verhaal in al zijn kracht een kans geven, of echt focussen op de grapjes en het drama wat lichter – en daardoor misschien nog wel schrijnender – maken.