Annemieke Delis is de regisseur van onze nieuwste productie Heart of a Boxer. Tijdens de repetitieperiode zal zij, niet dagelijks maar best wel vaak, een dagboek bijhouden over het lezen/uitproberen/repeteren/maken van deze voorstelling. Een voorstelling over leren leven en het leven niet verleren.

Dinsdag 29 en woensdag 30 maart 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Deze twee dagen heb ik me maar weer eens gewaagd aan rotscène 6. Ook maar meteen scène 7, de laatste, erachter aan geplakt. Met veel tegenzin in het begin, maar langzaam aan bleken deze twee scènes achter elkaar best leuk te worden. Grappig hoe dat werkt. Drie weken geleden dacht ik nog dat het nooit goed zou komen en zie nu: na twee dagen hard werken, is het dan toch een leuke, maar vooral mooie scène geworden. En scène 7 ook. Wat zou scène 5 doen als die ervoor wordt geplakt? Zou die dan ook leuk worden? Zover durfde ik toch nog niet te gaan. Je moet de goden niet verzoeken, hè. Dat is beter later uit te zoeken. Voor nu waren we alle drie erg blij met het resultaat van scène 6 en 7.
En wat een heerlijk gevoel is deze komende repetitieloze dagen, is dat we het hele stuk nu in de grondverf! hebben staan. Vanaf volgende week is het daarom kwestie om diepgang en kleur te gaan aanbrengen in alle scènes die nu alleen gerepeteerd zijn op mise-en-scène. Het is nu tijd voor de dieperliggende emoties tussen de bokser en de jongen. Dat vind ik altijd een heel spannend proces omdat je dan gaat zien dat de acteurs het stuk eigen gaan maken. Ze worden in dit proces langzaam maar zeker steeds meer het personage, dat steeds meer tot leven komt. Voor de acteurs wordt het steeds leuker om te doen omdat hun ziel en zaligheid in het personage komt te liggen. Ze kunnen er nu van gaan houden, durven dingen uit te proberen. Acteurs vinden dat altijd heel leuk, ze krijgen het gevoel dat ze mee mogen denken. Laat ze dat maar fijn denken….

Maandag 21, dinsdag 22 en vrijdag 25 maart 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Klemens heeft deze week voor het eerst echt met verf gerepeteerd. Hoe stom het ook klinkt, dat was zo makkelijk nog niet. Tot nu toe hadden we wel gerepeteerd met kwasten, rollers en verfblikken, maar nog nooit hebben we een blik opengemaakt en echte verf op de muur gesmeerd. De eerste keer dat Klemens het deed zat alles meteen onder. Spetters op de grond. Spetters op die mooie, dure balletvloer (oeps, snel schoonmaken voordat Mas, de huisbewaarder, erachter komt). Spetters op Klemens. Hij had namelijk het bakje propvol gedaan, liet zijn kwast diep in de verf zakken. Toen hij later de kwast weer pakte, zaten zijn handen maar help! ook zijn kleren onder de verf. Dus zo zie je maar: repeteren is ook noodzakelijk voor puur praktische dingen als ‘hoe moet je verven zonder alles vies te maken?’ Aan het eind van de week had Klemens het al aardig onder de knie. Het is puur een kwestie van weten dat het bakje vol verf zit! Weten dat het verfblik gaat spetteren als je hem open maakt, dus kranten eronder.

We hebben deze week voor het eerst wat scènes voor publiek gespeeld. De publiciteitsbeurs van vorige week niet meegerekend dan. Het publiek waren de MUZers van kantoor. Lekker veilig want die kennen we allemaal goed, maar toch spannend wat ze ervan zouden vinden. Natuurlijk hebben we niet het hele stuk laten zien want zover zijn we nog lang niet, maar alleen de eerste 4 scènes. Ik wilde met name het begin testen. Ik heb twee verschillende beginnen gemaakt en wilde van het publiek weten welke zij het beste vonden. Helaas, dat schoot niet erg op want de meningen waren sterk verdeeld. En ze gaven precies die argumenten waarom juist die ene (of die andere) het beste begin was, die ikzelf ook al had bedacht en waarom ik dus ook twijfel tussen de twee. Dus ik moet het weer helemaal zelf gaan beslissen wat het uiteindelijk gaat worden. Ach ja, dat hoeft niet vandaag. Wie weet blijkt later in het proces het ene begin ontzettend logisch te zijn en het andere juist volkomen raar. ‘Hoe heb ik dat begin ooit kunnen bedenken?’ denk ik dan.

Maandag 14, woensdag 16, donderdag 17 en vrijdag 18 maart 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Maandag was er een publiciteitsbeurs in het Luxor Theater in Rotterdam waar wij een geënsceneerde lezing zouden houden. Dat wil zeggen dat het stuk gelezen wordt en waar mogelijk al een klein beetje bij geacteerd. Wij zijn inmiddels al zover met repeteren dat het eerste gedeelte er al aardig inzit, maar voor de zekerheid kozen we er voor om voor deze gelegenheid nog uit het script te lezen.
Het was een drukte van jewelste, op de beurs. Allemaal theatermensen die er hun voorstellingen onder de aandacht wilden brengen. “Dat wordt spannend! Dat wordt vast een volle bak.” Maar het tegendeel was waar. 15 mensen waren geïnteresseerd in onze geënsceneerde lezing. Dat was jammer. Maar goed, 15 is altijd beter dan niemand. En ze vonden het alle 15 een mooi stuk, dus dat belooft wat ...

Deze week had ik weer een afspraak met Jolanda over het decor. Arjen en Jan van de techniek waren er ook bij. Jolanda had wat voorbeeldjes voor het behang meegenomen. Stuk voor stuk oerlelijke behangetjes die je echt niet in je huis wilt hebben, al geven ze je geld toe. Maar daarom zijn ze wel zeer geschikt voor de ongezellige kamer van Leo. Over het licht waren we snel uitgepraat. In zo’n kleine ruimte als de trailer is, valt niet veel te belichten. Maar toch, je moet het niet vergeten want licht is, ongemerkt voor de toeschouwer, een heel belangrijke factor om het verhaal goed over te brengen. Jolanda stelde voor om een paar TL-balkjes op te hangen tegen de achtermuur om de kille ongezelligheid nog eens extra te benadrukken. Ook komen er een heleboel kleine rode en groene lampjes in de muur die als een soort waarschuwingslichtjes moeten fungeren. Leo kan dan als ‘domme’ bejaarde, (in de ogen van de verzorgers althans), zien aan een lampje wat er gaat gebeuren. Er komt er een om aan te geven dat etenstijd is. Een ander knippert bij bezoek enzovoorts.

Een ander aspect van techniek, naast het licht, is het geluid. Jan-Willem en ik hadden al eerder besloten dat we lekker foute en kitsch muziek uit de films Rocky en Karate Kid gaan gebruiken. Jan-Willem is meteen aan de slag gegaan zodat ik vervolgens kan uitzoeken welke muziek het beste bij een bepaalde scène zou passen. Jan zal zich verder in plaats van Jan-Willem gaan bezig houden met de muziek. Hij gaat nu op zoek naar goede boksgeluiden van bijvoorbeeld een wedstrijd die we eventueel onder een bepaalde scène kunnen zetten.

De week eindigde een beetje raar omdat Joop donderdag en vrijdag ’s middags in een andere voorstelling moet spelen. We konden dus maar twee uurtjes ’s ochtends repeteren. Dat is heel weinig, maar beter iets dan niets. Klemens en ik hebben donderdag nog wel een poging gedaan om aan de eerste scène te werken (waar alleen Klemens tekst heeft), maar toch waren we snel uit gerepeteerd omdat we nu al zo ver zijn met dat deel dat we echt Joop nodig hebben om erbij te zitten. Die scène gaat namelijk heel erg over kijken. En dat moet Joop doen.

Maandag 7 , dinsdag 8 en vrijdag 11 maart 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

We hebben deze week geprobeerd het hele stuk in de grondverf te zetten. Daarmee bedoel ik dat alle scènes qua mise-en-scène gezet zijn. Al doende kwamen we erachter dat sommige scènes heel snel en logisch gaan en sommige juist heel stroef en moeilijk. Dit had ik van te voren nooit kunnen bedenken. Natuurlijk wel dat er iets moeilijk en stroef zou gaan, maar je weet van te voren nooit precies wat. Ik krijg tijdens elk repetitieproces altijd een hekel aan een bepaalde scène en ik ga ook altijd van een bepaalde scène houden. In dit stuk begint scène 1 me behoorlijk tegen te staan en scène 3 is tot nu toe mijn lievelingetje. Dus op momenten dat iedereen een beetje chagrijnig wordt van bijvoorbeeld die eerste scène, gaan we gewoon even de derde scène doen en is iedereen weer vrolijk.

Een rotscène of niet, hij staat wel in de zogenaamde grondverf, dus laat ik scène 1 maar even voor wat het is en gaan we verder met de rest van het stuk. Aan het eind van de week heb ik er twee nieuwe rotjes bij. Scène 5 en 6. Eindscore: 3 van de 7 scènes zijn rotjes, 2 lieverdjes en 2 gewone.

Doel: 7 van de 7 scènes moeten lieverdjes worden. Hier hebben we nog ruim de tijd voor. Alle begin is moeilijk. Je kunt nooit meteen van iemand houden. Dat kost tijd. Die iemand moet het gaan verdienen om van gehouden te worden en zo werkt het ook met scènes. Het zijn net mensen. Haha!

Dinsdag 1 maart 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Vanochtend de eerste echte afspraak met Jolanda, die het decor voor Heart of a Boxer gaat ontwerpen. Ze heeft de trailer waarin we gaan spelen op schaal in het klein nagebouwd. Hierin kan ze dan het hele decor ontwerpen en mij en de rest te laten zien wat haar ideeën zijn, voordat het in het groot nagemaakt gaat worden.

Al eerder hebben Jolanda en ik gesproken over wat het decor moet uitstralen. Het stuk speelt zich af in de bejaardenhuiskamer van Leo. Leo is niet gelukkig in deze kamer en heeft daarom nooit moeite gedaan om deze kamer gezellig te maken. Daarom hebben we besloten dat het decor niet een knusse huiskamer moet zijn, maar meer iets in de richting van een kille ziekenhuiskamer. Misschien met afdrukken van vroegere schilderijen aan de muur.

Maar we willen ook dat in het decor hier en daar terugkomt dat Leo een bokser is. Jolanda had een prachtig idee met een boksbal die ook een lamp kan zijn, als je er een lampenkap overheen zet.

Maandag 28 februari 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Ik heb besloten om te beginnen met het hele stuk vast te leggen in mise-en-scènes. Dat betekent dat Klemens en Joop precies van mij te horen krijgen bij welke zin ze waar moeten zijn en wat ze daar precies doen. Soms voelt dat voor beiden heel gekunsteld aan, maar ik denk dat het de goede manier is om dit stuk aan te pakken. Er wordt namelijk straks in de trailer op zo’n kleine ruimte gespeeld, dat elke beweging opvalt. Alles krijgt een betekenis en dan kan een overbodige beweging al snel rommelig aandoen. En omdat het publiek zo dicht op de acteurs zit en dus elke beweging belangrijk wordt, kan ik met de mise-en-scène (de bewegingen) een extra verhaal vertellen. Een extra laag.

We gaan daarom onder andere op zoek naar de afstanden tussen de twee personages. In de eerste scène is er nog geen vriendschap tussen bokser Leo en Jojo. Jojo zal daarom niet naast Leo gaan zitten, maar ver van hem verwijderd. Als Leo Jojo vervolgens in de derde scène uitnodigt om naast hem te komen zitten, betekent dit heel veel. Het betekent een uitnodiging tot vriendschap.

Naast onderlinge afstand zijn ook de bewegingen belangrijk: wanneer moeten ze zitten, wanneer staan en wanneer lopen? In de eerste scène komt Jojo Leo’s kamer binnen. Hij komt dus een vreemde ruimte binnen en moet deze ruimte als het ware veroveren, zoals een dier zijn territorium verovert. Daarom heb ik ervoor gekozen Klemens in de eerste scène als een dier in zijn hok te laten rondlopen. Hij moet Leo’s ruimte de zijne maken en er als een wervelstorm doorheen gaan. Hij praat veel en hij beweegt nu dus ook veel. Dat werkt heel imponerend. Dit alles in tegenstelling tot later in het stuk waar Jojo meer zit of langzaam van plek naar plek loopt en veel rustiger wordt.

25 en 26 februari 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Het was vrijdag weer een repetitie à deux. Dat wil zeggen alleen Klemens en ik. Op de een of andere manier is het heel intensief om maar met z’n tweeën aan een stuk te werken. Na een paar uur repeteren zijn we allebei echt moe en nodig aan pauze toe. Als je met meerderen bent kun je je aandacht verdelen en af en toe stiekem, misschien zelfs wel onbewust, er wat minder bij zijn met je aandacht. Dat maakt dan niet uit want er zijn genoeg mensen die het ‘gemis’ kunnen opvangen. Ik denk ook wanneer je met veel mensen bent je elkaar energie geeft, elkaar als het ware blijft stimuleren. Met z’n tweeën kun je het alleen maar uit elkaar halen. Desalniettemin, hebben we heel hard gewerkt. Jojo is best een veelzijdig personage en het vergt daarom veel repetitietijd om al die verschillende kleuren van zijn karakter te vinden.

Jojo is 16 jaar. Hoe is dat ook al weer om 16 te zijn. Dat is voor Klemens alweer ruim 10 jaar geleden en we moeten als publiek toch wel gaan geloven dat hij 16 is. Jojo heeft voortdurend emotiewisselingen. Daar waar Leo rustig en langzaam van emotie wisselt, is Jojo een wervelstorm en springt met zijn emoties van de hak op de tak. De twee karakters zijn extreme tegenpolen van elkaar. Natuurlijk in leeftijd, maar ook in gedrag. Dit maakt het extra bijzonder dat ze uiteindelijk zo’n vertrouwensband opbouwen. Voor Klemens is het dus een hele zoektocht. Bij de ene zin kan hij van mij de aanwijzing krijgen dat hij deze zin moet spelen vanuit een boosheid, terwijl de zin erop alweer zacht en aardig moet zijn. Het is echt heel moeilijk om zo snel te switchen. Vandaar is het toch fijn om een aantal repetities met z’n tweeën te hebben.

Maar toen maandag Joop er weer bij was, was dit ook weer een hele verademing. Eindelijk kon Klemens zijn tekst echt op iemand richten. Steeds maar een stoel voor een oude man aanzien is ook niet alles. Joop lijkt niet eens op een stoel. Met z’n drieën zijn we gaan zoeken naar wat er allemaal in het verleden van de twee karakters is gebeurd.

21 en 22 februari 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Omdat maandag de eerste ‘echte’ repetitie was, dat wil zeggen met de voltallige cast aanwezig (= Joop en Klemens), stond er heerlijke appeltaart voor ons klaar. Met iedereen van het MUZ hebben we even getoast op een goed begin.

Joop, Klemens en ik hebben voor de lunch verder gewerkt aan de zogenaamde close-reading. Met het originele Duitse script ernaast zijn we gaan praten over waar het stuk nu eigenlijk over gaat. Wat zijn essentiële thema’s en onderwerpen die we naar voren willen laten komen? We hebben een oude man en een jonge jongen: generatiekloof! Die kloof wordt gedurende het stuk steeds kleiner, maar niet alleen omdat de twee elkaar leren accepteren en respecteren, maar omdat we van beide mannen steeds meer te weten komen en zij van elkaar. Het blijkt dat ze een essentieel ding gemeen hebben; ze laten beide naar de buitenwereld iemand anders zien dan ze in werkelijkheid zijn. We zien de stoere kwajongen Jojo. Hij rookt, hij heeft een brommer gejat en hij gebruikt ruige taal. Maar eigenlijk is hij onzeker, heeft een klein hart en is verliefd. Leo, de oude seniele man die niet kan lopen en niks zegt, blijkt een ex-bokser te zijn. Hij ziet in Jojo zichzelf toen hij zo oud was als Jojo. Hij verlangt naar het echte leven, het leven buiten de ‘bejaardengevangenis’ en hij zit vol met wijze levensadviezen. En deze levensadviezen zijn tijdloos. Voor elke generatie opnieuw te gebruiken.

Natuurlijk gaat dit stuk nog over veel meer dingen, maar ik houd er nooit zo van om heel lang aan tafel te blijven praten. Tenslotte kom je vaak al spelende achter de mooiste dingen. Dus hup! de vloer op. Acteurs vinden dat altijd een beetje eng. Je wordt natuurlijk ook enorm in het diepe gegooid. Er staat nog geen decor, ze kennen hun teksten nog niet en er zijn nog geen mis en scènes vast gelegd waaraan ze zich kunnen vasthouden. Maar bij het maken van elke voorstelling moet eens de eerste keer de vloer opgegaan worden. Hoe eerder, hoe beter. Dus bij deze voorstelling meteen de eerste dag.

16 februari 2005
Plaats: MUZpand, repetitieruimte

Eindelijk de eerste repetitie! We zijn een beetje stroef begonnen. Joop is nog aan het spelen bij een ander theatergezelschap en zal daarom in de maand februari niet alle dagen kunnen komen repeteren. Dat is op zich niet heel erg want het stuk begint met een lange monoloog van Klemens. Dus Klemens en ik kunnen eerst met z’n tweeën aan de slag. Maar nu was Klemens de afgelopen dagen ziek (de bekende griep waar half Nederland aan lijdt) en hebben we dus niet kunnen repeteren. Vandaag was hij beter. Althans koortsvrij, maar nog heel erg snotterig. We hebben deze eerste repetitie dus maar rustig aan gedaan; gelezen, over het stuk gepraat en nog een keer gelezen. We vonden een paar rare woorden en uitdrukkingen in het stuk. Waarschijnlijk waren dat verkeerde vertalingen. Het stuk is namelijk uit het Duits vertaald en soms stuit je dan wel eens op dingen die in het Duits mooi klinken, maar in het Nederlands heel raar zijn. Wie heeft er bijvoorbeeld ooit gehoord van Blüden Sprüche? En het is ook raar dat er gesproken wordt over betalen met een mark.

Kortom we zijn vandaag vrij omgegaan met de tekst. Alle marken werden euro’s, voor Duitse uitdrukkingen hebben we Nederlandse alternatieven gezocht, en ook het schelden van de jonge Jojo is hipper geworden. Zegt er tegenwoordig iemand nog wel eens potverdorie? Wij zeggen gewoon shit! (oeps…)